[ سنجش اعمال در قيامت ] تفسير : وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ يعنى : و سنجش در آن روز حقّ و ثابت است . عنوان سنجش اعمّ است از سنجش مراتب اشخاص و صفات و اخلاق و عقايد و اعمال آنان ، و پاداش‌ها و كيفرهاى اعمال آنها . لكن ظاهر آيه اين است كه مراد سنجش اعمال است اعمّ از قلبى و بدنى . و مراد سنجش مادى نيست كه به وسيلهء ترازو و پيمانه و نحو آنها انجام مىگيرد ، بلكه سنجش معنوى و ارزش‌يابى است كه به وسيلهء انظار اهل خبره حاصل مىشود ، مانند فرشتگان ماهر در اعمال مكلّفان و يا معصومان بشر . و ملاك در اين سنجش كه سنگينى و سبكى را در پى دارد مصالح و مفاسد است . پس هر عملى كه در دنيا داراى مصالح فردى و اجتماعى بسيار يا اندك بوده ، يعنى واجب و مستحب در نظر شرع و پسنديده از نظر عقل بوده از ديدگاه اهل خبرهء آن روز سنگين خواهد بود ، و هر عملى كه داراى مفاسد فردى و اجتماعى يعنى حرام بوده ، سبك محسوب مىشود . فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ يعنى : پس كسانى كه عمل‌هاى وزن شدهء آنها سنگين باشد ، يعنى از نظر خبرگانِ ماهر و متخصصين فنّ آن روز ، وزين و پرارج و از قبيل واجبات و مستحبات شرعى و محسّنات عقلى و داراى مصالح فردى و اجتماعى باشد ، پس آنها هستند كه رستگارند . وَ مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ يعنى : و كسانى كه اعمال سنجيده‌شدهء آنها سبك باشد ، يعنى از محرّمات شرعى و عقلى و داراى مفاسد فردى و اجتماعى باشد ؛ اطلاق عنوان « خفيف و سبك » بر عمل‌هاى حرام در موارد ديگر اين كتاب كريم نيز آمده است ، زيرا در مواردى نتيجهء خفّت را خسران نفس يا ورود در جهنّم قرار داده است مانند آيهء 103 مؤمنون و آيهء 11 قارعه . فَأُوْلئِكَ الَّذِينَ خَسِرُواْ أَنفُسَهُم يعنى : پس آنها هستند كه خود را به زيان داده‌اند . اطلاق كلمهء « خسران » در اين‌جا كه